Lekbrug Culemborg (16 juni 2018)

Gepubliceerd op: 19 oktober 1983

Onthulling plaquette van NS in Culemborg op monument bij nieuwe spoorbrug

CULEMBORG — De tegen het brugmonument in Culemborg aangebrachte herinneringsplaquette werd dinsdag onthuld door drs. L. F. Ploeger, directeur van de NV Nederlandse Spoorwegen. De plaquette is een eerbetoon en herinnering aan de Nederlandse bruggebouwers van het eerste uur. Op het schild staat te lezen: „Een monument van steen en staal, onzichtbaar staat de mens centraal”.

In de Open Hof in Culemborg zei de burgemeester van die plaats, mr. M. J. E. M. Jager, blij te zijn dat dit monument van de NS juist in Culemborg terecht is gekomen. Als reden noemde hij het feit dat de oude brug jarenlang de oudste in dienst zijnde spoorbrug van Nederland was. De weemoed van het afscheid van de oude brug werd door dit monument voor een groot gedeelte weggenomen.

Na deze openingswoorden volgde een toespraak van de chef van de dienst van infrastructuur, Nederlandse Spoorwegen, ir. G. Verheul. Deze ging wat dieper in op de geschiedenis van de negentiende eeuwse bruggebouw. Hij beschreef hierin onder andere de materiaal- en produktie-problemen van die tijd.

Voor wat betreft de vervanging van de uit die tijd stammende bruggen, haalde hij het meerjarenplan aan dat werd opgesteld en in 1975 goedgekeurd. „In een tijdsbestek van minder dan tien jaar zijn thans zeven grote overbruggingen geheel vernieuwd en/of verdubbeld. Hiermede was een bedrag gemoeid van ongeveer 180 miljoen”.

Historie

De historie van de oude Culemborgse spoorbrug, waarvan enkele karakteristieke onderdelen in het monument verwerkt zijn, werd verhaald door drs. L. F. Ploeger, president-directeur van de N.V. Nederlandse Spoorwegen. Volgens zijn zeggen was het meer ter beschrijving van de sfeer uit die tijd dan het leveren van een verantwoord historisch overzicht.

„Deze brug, waarvan de eerste spade op 16 januari 1863 de grond in ging, werd gebouwd met veel tegenslagen. Ruim vijf jaar duurde het werk. Toen de brug af was, werd het echter een trekpleister bij uitstek. Van heinde en ver kwamen dagelijks honderden, soms duizenden nieuwsgierigen het ijzeren gevaarte bewonderen”.

Volgens Ploeger is dit altijd een. beetje zo gebleven. „En daarom is het goed dat de Culemborgse spoorbrug blijft bestaan, zij het gereduceerd tot een soort totempaal, naast de plek waarbij 114 jaar lag”.

De spoorbrug over de Lek bij Culemborg is een baken in het landschap. De huidige brug heeft een illustere voorganger. Die maakt deel uit van het nieuwe spoorwegennet dat vanaf 1860 wordt aangelegd door de Nederlandse overheid. Culemborg krijgt een station en een brug over de Lek. Nu is de stad rechtstreeks verbonden met Utrecht, Amsterdam en ‘s-Hertogenbosch.

Onder de nieuwe brug kunnen geen pijlers komen, vanwege het gevaar van kruiend ijs. Dat ontstaat in die tijd bijna elke winter als de Lek dichtvriest. De brug moet daarom een overspanning krijgen van 157 meter. Een revolutionaire lengte, nooit eerder vertoond in Europa. De speciale constructie, met gebruik van het nieuwe bouwmateriaal staal, krijgt internationaal veel lof. Op 11 augustus 1868 wordt de brug feestelijk geopend.

Na 115 jaar wordt de brug toch weer ingehaald door de moderne techniek. De moderne goederentreinen worden te zwaar. In 1983 wordt de oude brug vervangen door de huidige boogbrug. Die komt bovenop de oude, negentiende-eeuwse pijlers, nu zeven keer zwaarder.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.